Menü
Ana Sayfa » Merak Edilenler » Gemilerde Hitap Usulleri Nasıldır?

Gemilerde Hitap Usulleri Nasıldır?

Denizciliğimiz örf, adet ve ananelerinin bir parçası olan, ne yazık ki gerektiği kadar özen gösterilmeyen ve belki de değerini kaybetmeye başlamış olan önemli bir husustur gemide hitap konusu. Biz genç denizciler eski zamanların denizciliğini yaşayamadık, eskilere dair anlatılan o güzel denizci hikayelerinin birer parçası olamadık. Günümüz şartlarının getirdiği yeni uygulamalar, teknolojik alanda yaşanan gelişmeler ve bu gelişmelerin denizciliğe yansıması sonucunda gemi düzeninin yeniden günümüz şartlarına göre düzenlenmesi; beraberinde bazı örf, adet ve ananelerin zedelenmesine ve bazı hususların ortadan kalkmasına yol açmıştır. Bir kısım personelin gemi personel düzeninden kaldırılması ve görev dağılımlarının yeniden düzenlenmesi buna örnek verilebilir.

Konu başlığına bakıldığı zaman küçük, fakat mana ve önem itibariyle önem arz eden bir konudur gemide hitap. Günümüzde lisans ve ön lisans düzeyinde denizcilik eğitimi veren okulların çoğalmış olması, okulların eğitim programlarında gemide sosyal yaşam, hiyerarşi ve hitap konularına gerektiği kadar yer vermemesi, öğrencilik dönemlerinde gemilere stajyer olarak gelen kardeşlerimizde gözlemlediğim aksak hususların başında gelmektedir. Bu konu, 1. sınıf konusudur, denizciliğin a-b-c ‘ lerinden ve daha ilk sene okulda öğrenilmesi gereken konulardan birisidir. Elbette bu mesleğin ocağı gemidir, fakat okul bu ocağa bir yardımcıdır. Gerekli bilgilerle genç zabit namzetleri okullarında donatılacak ki, gemilere çıktıkları zaman okulda aldıkları bu ilk bilgilerin ışığında kolayca pişecekler.

Peki, gemilerde hitabet ne şekilde olmalıdır?

“Gemi Kaptanı”, geminin bir numaralı ismi, Türk Denizciliği’nde gemi kaptanına “Süvari Bey” olarak hitap edilir. Gemi kaptanı, geminin en önemli kişisidir, kendisiyle olan ikili ilişkilerde azami önem gösterilmelidir. Gemi kaptanı bizimle konuşurken resmiyetten uzaklaşıp samimiyette bulunabilir. Biz asla bu durum karşısında laçkalaşmamalı, resmiyetten ve saygıdan uzaklaşmamalıyız. Unutmamalıyız ki, amirimiz konumunda olan kişi veya kişilerin sıcak ve samimi yaklaşımda bulunması, bizim de aynı şekilde resmiyetten uzaklaşıp laçka bir halde karşılık verme hakkını bize vermez. Amirimiz bizi deniyor da olabilir, bu husus her zaman aklımızın bir köşesinde bulunmalıdır.

Gemi hiyerarşik düzenine göre gemi kaptanından sonra personel güverte bölümü ve makine bölümü olarak iki bölüme ayrılır. Güverte bölümünün başında “2. Kaptan” bulunur. Kendisine “Efendi Kaptan” şeklinde hitap edilir. 2. Kaptan haricinde ki güverte zabitlerine de aynı şekilde “Efendi Kaptan” şeklinde hitap edilir. Günümüzde güverte zabitleri arasında küçüğün büyüğe ve stajyerlerin güverte zabitlerine “Ağabey (Abi)” olarak hitap etmesi de yaygın bir hitap şeklidir. Zabitan harici personel ise güverte zabitlerine “Efendi Kaptan” şeklinde hitap eder.

Makine bölümünün başında ise “Çarkçıbaşı” bulunmaktadır. Genellikle “Çarkçıbaşı” şeklinde hitap yaygındır, fakat “Baş çarkçı” veya “Başmühendis” şeklinde hitaplar da kullanılmaktadır. Çarkçıbaşından sonra gelen makine zabitleri sırasıyla “2. Çarkçı, 3. Çarkçı, 4. Çarkçı” şeklindedir. Makine zabitlerine hitabet konusunda “2. Çarkçı” yerine “2. Bey”, “3. Çarkçı” yerine “3. Bey” tabirleri de kullanılmaktadır. Elektrik zabiti gibi yardımcı sınıf zabitana, isminin sonuna “Bey” ekleyerek hitap edilmelidir.

Gelelim zabitan dışında kalan personele. Yine aynı şekilde güverte bölümü ve makine bölümü olarak ele alacak olursak; güverte personelinin başında “Güverte Lostromosu (günlük hitaplarda Reis şeklinde hitap edilir)” bulunmaktadır. Güverte lostromosundan sonra “Usta Gemici, Gemici ve Miço” kadroları yer almaktadır. Reis dışında güverte personeline hitap ederken doğrudan ismiyle hitap edilir. Yaşça büyük olan personele isminin sonuna “Usta“, “Dayı” eklenerek hitap edilebilir.

Makine bölümü başında ise “ Makine Lostromosu” bulunmaktadır. Günümüz gemilerinde makine lostromosuna nadir rastlanmaktadır. Makine lostromosundan sonra “Yağcı”, “Silici” gibi kadrolar bulunmaktadır. Güverte personeli için kullandığımız hitap usulleri makine bölümü personeli içinde geçerlidir.

Son olarak hizmet personeli olarak “Aşçı” ve “Kamarot” bulunmaktadır. Aşçı için genellikle “Aşçıbaşı” hitap şekli kullanılmaktadır. Kamarot için ise, güverte ve makine personeli için kullandığımız hitap usulleri geçerlidir.

Yazımın başında da belirtmiş olduğum gibi, konu başlığı itibariyle küçük fakat arz ettiği önem açısından büyük bir konudur gemide hitap ve hitap usulleri. Özen gösterilmeli, eskiden beri süre gelen örf, adet ve anane gereği kullandığımız hitap usullerine riayet etmeli; amir kademelerine geldiğimiz zaman ise ettirmeliyiz.

Ayrıca unutmamalıyız ki, kişinin kalite göstergelerinden biriside konuşma ve hitabet sanatını ne derece iyi veya kötü kullandığıdır.

Tüm ağabeylerime ve kardeşlerime selametler dilerim.

YAZAR: Aybars Oruç

Beş farklı deniz eğitim kurumundan mezun olan ve halen Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği alanında yüksek lisansına devam eden Uzakyol Vardiya Mühendisi Aybars Oruç e-MarineEducation.com kurucusudur. Armona Denizcilik'te HSEQ Coordinator olarak görev yapmaktadır. Kurtarma ve konteyner gemileri ile LPG ve aframax tankerlerde çalıştı. eGMDSS ve MarTEL isimli Avrupa Birliği projelerinde "Pilot Kullanıcı" olarak rol aldı. "Gemilerde Yapılan Su Analizleri ve Islah Yöntemleri" isimli bir e-kitap yayınladı. Denizkızı Kongresi, Tall Ships' Races gibi pek çok etkinliğe önemli katkılar sağladı. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası'nın bir projesinde çalışmaları referans olarak kabul edildi. Orta ve yüksek öğretim kurumlarında paneller verdi. Kurucu, yönetici ya da onursal üye unvanları ile denizcilikle alakalı farklı sivil toplum örgütleri içerisinde bulundu. İyi derecede İngilizce ve başlangıç düzeyinde İspanyolca bilen Aybars Oruç liderlik, vücut dili okuma ve kullanma gibi çeşitli kişisel gelişim sertifikalarına sahiptir.

16 Adet Yorum

  1. MUSTAFA ÜNLÜ

    SAYIN YETKİLİ,
    YDO 74 MAKİNA MEZUNUYUM, GEMİDEKİ SIRALMAYI ZANNEDİYORUM TAM BİLMİYORSUNUZ, GEMİ KAPTANI HEM GEMİNİN AMİRİ VE GÜVERTE BÖLÜMÜNÜN DE AMİRİDİR, BURAYA KADAR TAMAM, BAŞ MÜHENDİSİ 2. KAPTANLA EŞİT SEVİYEYE İNDİRİP MUHATABI GİBİ GÖSTEREMEZSİNİZ. BAŞ MÜHENDİSİN MUHATABI GEMİ KAPTANIDIR. 2. KAPTANIN MUHATABIDA 2. MÜHENDİSTİR. AYRICA BAŞ MÜHENDİSE ÇARKÇI BAŞI DİYEN HER KİM OLURSA OLSUN BEN GEMİDEN DENİZE ATARIM ONU. EĞER BURDA DENİZCİLİĞE FAYDALI OLAYIM DİYE BİLGİ VERMEK İSTİYORSANIZ, ÖNCE KENDİNİZ TAM OLARAK ÖĞRENİN, YANLIŞ ÖRNEK OLMAYIN,
    SAYGILARIMLA.

    • Başmühendis ağabeyim, gemi düzeninde elbette bölümüyle ilgili konularda başmühendisin muhatabı doğrudan gemi kaptanı olabilir. Fakat takdir edersiniz ki, Kaptan (Master)’a bağlı olan iki bölüm vardır ki, güvertenin başında (Chief Officer) ve makinanın başında ise Başmühendis (Chief Engineer) bulunur. Biri baş zabittir, diğeri ise başmühendistir. Ayrıca gemide disiplin konularında başmühendis 2. kaptana tabidir, geminin disiplin amiri 2. kaptandır. Eskilerden gelen bir söz vardır, 2. kaptan geminin anasıdır diye. Öğrenmiş olduğum ve tecrübe ettiğim bilgilerde bir yanlışlık olduğu kanaatinde değilim. Aksine denizciliğimizde yanlış olan uygulamaların var olduğu, eskiden düzgün olan bazı konuların bozulmuş olduğu kanaatindeyim. Saygılarımla.

    • Makina zabitlerinin sindiremediği konuların başında gelir.burda saçma sapan konuşuyorsunuz ama gemi hayatında herkes neyin nasıl olduğunu gayet iyi biliyor.En çok Mustafa Ünlü beye güldüm.Sen kimsinde birilerini denize atıyorsun felan.kendine gelmelisin.Ve kanımca mesleği bırakma döneminiz gelmişte geçiyor bile.bil istedim

  2. SERDAR GÜMRÜKÇÜ - UZAKYOL BAŞMÜHENDİS

    MAALESEF; BAŞMÜHENDİSLE- BAŞMAKİNİST ARASINDAKİ FARKI KAVRAYAMAYAN VE (KAPTAN-2.KAPTAN) İLİŞKİSİNDEN ESİNLENEREK BAŞMÜHENDİS-2.MÜHENDİS YERİNE BAŞMÜHENDİS- 2.BAŞMÜHENDİS ŞEKLİNDE PERSONEL LİSTESİ HAZIRLAYAN 3.KAPTAN, BU GARİPLİĞİ FARKEDEMEYEN LİSTEYİ ONAYLAYARAK LİMANA GÖNDEREN KAPTANDA GÖREBİLİYORUZ ARTIK..

    • Bülent Ekinci

      Sayın meslekdaşlarım

      Biz neyi tartışıyoruz, Baş mühendis / Baş makinist ne demek bunu bilmemiz gerekiyor.

      Bunları geçelim, artık AT İZİ , İT İZİNE karıştı adam bastırıyor parayı alıyor uzak yol kaptan, çarkçı başı kağıdını yurt dışından. Kimse de sormuyor kardeşim ehliyetin bu sen bunu nasıl aldın, bu ülkenin lisanını biliyormusun diye, Eğer ingilizce olarak sınava girdim öyle aldım cevabı veriliyorsa o zaman fakülteleri kapatsınlar sınavları da nerede yapacaklarsa yapsınlar ingilizce olarak bu iş bitsin gitsin Allaha emanet. Saygılarımla

  3. Emrah turgut beye katılıyorum.Bu kavram kargaşalığı sadece türk gemilerinde mevcuttur.Buda baş mühendislerden kaynaklanmaktadır.baş mühendisler kendilerini kaptanla bir tutarlar.kaptan,makinayı çak,ileri yol ver demeden hangi baş mühendis ileri yol verebilir.
    Baş mühendis chief eng. dir.2.kaptan chief off.dir ikiside chief dir.iki side aynıdır.Kaptan tek en üst makamdır.(Ayrıca kendilerine baş mühendis diyen kaç baş mühendis? 4 yıllık teknik üniversite bitirmiştir sonuçta mühendis olabilmek için 4 yıllık teknik üniversite bitirmek gerekir buda muaamma)

  4. Okan abi çok doğru konuştun ağzına sağlık

  5. Anıl Dönmez

    Son cümleye katılmadığımı belirtmek istiyorum. Hitap elbette önemlidir ama insan kalite göstergesi olmadığını düşünüyorum. Görüyoruz insanların yüzüne güzel konuşup arkasından aşağılayan insanları. Ayrıca mevkiler arası ne kadar samimiyet ve şakalaşmalar olursa çalışma ortamı o kadar verimli olur. Tabi bu samimiyeti kullanmaya çalışan insanlar elbet olacaktır mevkiler arası çizgiyi korumak da önemli

  6. Doğan Bircan

    Mustafa Ünlü bey doğruları söylüyor, bunu kpt-baş mühendis çekişmesine getirmeye çalışan hazımsız kpt.lar görüyorum. mevkilerinin başında “Cheef” ibaresinden cheef mate ile cheef engineer i bir tutan kendini bilmez neden cheef mate ile cheef cook arasında bir bağ kuramaz onuda anlamış değilim.
    burada denizciyim diye yazı yazdığını sanıp 40 senelik YDO mezunu baş mühendise saygısızca cevaplar verenler, deniz örf adetlerinden mahrum, zannımca bakkaldan,manavdan kağıt alıp bu mesleği yapan kişilerdir. Başka türlüsünü benim bildiğim deniz örf adetlerimiz asla kabul edemez.

  7. Tolga İşleyen

    Herkes yerini bilmeli bence, deniz hizmeti ile gemi yönetilmiyor, 30 yıllık yağcıların 25 yaşındaki 2. makinist/mühendis’lerden iş aldığı gibi, yeri gelir 50 yaşındaki baş mühendis/makinist 30-35 yaşındaki gemi kaptanından talimat alabilir. Tek bir örnek vermek gerekirse de; Kaptan baş mühendis/makinist ‘in iş akdine son verebilir, kamaraya kilitleyebilir. Gemide tek Kaptan olur. Bunu bir güverteci olduğum için söylemiyorum. Gerçek budur. I. zabit’e de hitap etme şekline gelinecek ise; bir zabit olarak gerçekten abi ise “abi”, kişiliğini tamamlayamamışsa “chief” dir.

  8. Aslında makale stajyerler ve denize yeni çıkacak olan insanlar için yazılmış olmasına rağmen , yıllarını denize vermiş tecrübeli olarak nitelendirilen insanların bile konu hakkında farklı fikirleri olması garisenecek bir durumdur.Gemilerde uzun bir süredir 1.zabit olarak görev yapan biri olarak fikrim ; gemi kaptanı ile başmühendisin aynı kategoride olmaması gerektiği fakat aynı zamanda 2.kaptan ile başmühendisin de aynı kategoride değerlendirilmemesidir.Bazı Başmühendis dostlarımız , kaptanla aynı okuldan gelmelerinin ve mezuniyet yılı itibarıyla bazen abi konumuna gelmelerini kullanmaktadır.Geminin tek kaptanı olur kalan kısım 2 departmana ayrılır. Güverte ve makina! Güverte kısım amiri 1.zabittir , makina kısım amiride Başmühendis’tir.Güverte bölümü kendi içinde 3 kısıma ayrılır.Bunlar ise Köprüüstü , güverte ve mutfak bölümleridir.Bu iki kısımda tamamen 2.kaptan a bağlıdır. Bu sebepten Sn. Doğan Bircan Bey ‘ in bahsettiği Chief Mate ile Chief Cook arasındaki ilişki , Chief Mate ile Chief Engineer arasındakinden çok farklıdır.Fakat tüm bunlara rağmen hiçbir 2.kaptan ın hiçbir şekilde benim muhatabım Başmühendistir veya hiçbir Başmühendisimizin ” ben 2.kaptanla muhatap olmam ” şeklinde bir komplexli yaklaşımı hoş değildir. Başmühendislerimiz eğer saygı görmek istiyorlarsa bunu görevlerini yerine getirerek ve gemi disiplin ve düzenine katkıda bulunarak yapabilirler.Aksi halde Mustafa Ünlü Bey’in bahsettiği durumlar yaşanabilir.

  9. mustafa ünlü

    mart 201 de yazdığım eleştiriye cevap nihayet bu gün geldi (mail kutuma) bu nedenle tekrar bu sayfaya girp bakmak istedim. ayrıca bu gün başka bir sitede de aynı yazı paylaşıldı ( matah bir şeymiş gibi) onada aynı eleştiriyi yaptım, sen kimsin diyen okan demir e de çok kısa cevabım, eğer benim baş mühendislik yaptığım gemide olsaydın ve bana çarkcıbaşı deseydin, görürdün denize adam nasıl atılır, yapmadım da değil, gelelim esas konuya, biz türk gemilerinde ingilizce mi konuşuyoruz da chief kelimesini dilinize doluyorsunuz, gemilerde türkçe konuşulur beyler, yabancılara özenmeyin. ahçıbaşına da cihief denir demiş bir kardeşim, haklıda, türk kaşığı ile yabancı şeyini karıştırmamak lazım, ayrıca bu yazılara konu olan “denizde hitap şekilleri” isimli saçmalığı yazan kardeşim, sen denizde ne kadar çalıştında bu kadar bilgilisin, üç beş yerden yazı tercüme etmekle denizci olunmuyor, akedemik ünvan da kaznılmıyor, ben 74-88 arası d.b.deniznakliyat, 88-2011 araı türk loydunda sörveyörlük ve bölüm başkanlığı yaptım, binlerce gemiye çıkıp kontrol ettim, belge verdim, binlerce zabitle muhabbettim oldu, birine hesap sorarken önce aynaya bakıp kendinin ne olduğunu görmen lazım, büyük lokma ye ama büyük söz etme, son sözüm, 2. kaptan hiç bir zaman baş mühendisin muhatabı değildir, olamazda …

    • Sözümona kariyerden bahsetmişsiniz ama , hiç bir kural yada kanun size bir insanı denize atma cürretini veremez bunu bilmelisiniz önce.2. si ise nerede ne kadar çalıştığınız sadece sizi alakadar eder.Bizi yada bu konuları alakadar etmez.

  10. Doğan Bircan

    Okan Demir bey kardeşim,
    başkasının kariyerini dilinize dolarken, kendi kariyerinizdende bahsetseydinizde bizde öğrenseydik. Deniz sandığınız kadar büyük değil, aksine çok küçük, belki bir gün yolunuz Mustafa Ünlü ağabeyimizle bir gemide kesişir, O zaman siz cüret gösterir ve o kelimeyi kullanırsınız. Ben o kelimeyi kullanacak kişinin denizi boylayacağına eminim.
    Denizci olmak demek, gemide boş çekişmeler demek değildir, burada belki denize daha adımını atmamış insanlar zannetmesinlerki Kaptan olduklarında değerleri 1 kademe artıyor, aksine bu kafayla ancak sizin gibiler o mevkininde, denizciliğinde değerini ayaklar altına alırsınız. Denizde önce “insan” olacaksınız, bunu becerebilen zaten hakettiği mevkide kendine yer bulacaktır.

  11. Mehmet Baştürk

    Merhaba.
    Ben makina mühendisliği 3. sınıf öğrencisiyim. Okulumu bıraktım ve tekrar hazırlanıyorum. İdealimde kaptan olmak var. Gemiciliğin eğitim hayatında olan saç sakal düzeni ve üniforma bende endişe uyandırmasa da, hiyerarşi beni çok korkutuyor. Ben 1. sınıf olduğumda benim yaşıtlarım 4. sınıf ve hatta mezun olmuş olacak. Bir üst devreme benden küçük olmasına rağmen “ABİ” demek zorunda mıyım ? Ve bunun gibi bir çok şey… Bu konuda beni aydınlatabilir misiniz ?

  12. boş beleş konusan kaptanlar birinci zabit ehliyeti hangi argümanla bas makinist ehliyeti hangi argüman sınav ve tecrübeyle alınıyor yönetmeliği bi inceleyin bakalım hiçmi okumuyorsunuz kaptanla aynıdır her seyi sıralama kaptan makinist olarak gider gemi kaptanının ufakk bir farkla altındadır 1 zabit kim ..gemi kaptanının bas muhendisle yemek yediği masa bile farklıdır ayrıdır 1 zabit o uzun geniş masada 2 ci carkcının karsısında yemek yer roro gemilerine bakın norvec özellikle 2 amirinde kamaraları karsılıklı olup aynı metre kareye sahiptir 1 zabitin de 2 ciyle aynı metre kareye sahiptir global anlamda bir arastırın bakayım

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Daha fazla Merak Edilenler
Gemiadamlarının Dinlenme Süreleri Ne Kadardır?

Gemiadamlarının asgari dinlenme süreleri gerek Uluslararası Çalışma Örgütü (International Labour Organization - ILO) gerekse STCW sözleşmesi ile belirlenmektedir. Her iki...

Kapat