Menü
Ana Sayfa » Köşe Yazıları » Denizde Kadın Eteği

Denizde Kadın Eteği

Müjdat Gezen, birgün arkadaşlarından birini arayarak toplanacaklarını söylemiş ve gelecek kişilerin isimlerini saymış. Karşısındaki kişi “Geleceklerin arasında hiç mi hanım yok?” diye sormuş. Müjdat Gezen bu soruya şaşırarak “Yok” diye yanıt vermiş. Konuştuğu arkadaşı, “Mutlaka çağır; sohbete bir kadın eteği değsin. O zaman küfür etmeyiz, politika konuşmayız, futbol konuşmayız; daha saygılı bir ortam olur” demiş. Gerçekten de öyledir. Kadının bulunduğu ortamda sevgi, saygı ve olgunluk vardır.

Sene 2006, Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü‘ne bağlı bir kurtarma gemisinde staj yapıyorum. Sabah gemiye geldim, bir baktım bizim geminin yanında ticari bir gemi. Meğer bu gemide gece yangın çıkmış, söndüren gemileri de yangını söndürüp bizim iskeleye çekmişler. Birkaç saat geçti, köprüüstüne işim düştü, çıktım. Diğer gemiye doğru baktım, içeride bir – iki bayan gördüm. O gün öğrendim ki özellikle Rusya, Estonya gibi kuzey Karadeniz ülkelerinin gemilerinde bayan “gemiadamlarına” sıklıkla rastlanırmış. Oysa biz, gemimizdeki bayan stajyer arkadaşımızı bile yadırgıyorduk.

Türkiye’de denizcilik eğitimi almakta olan öğrencilerin yaklaşık %4’ü bayan öğrencilerden oluşuyor. Bu %4’lük kesim mezun olduklarında iş bulma kaygısı ile karşı karşıya kalıyor. Çünkü bayanların çalışabilmeleri için ne yazık ki çok gemi bulunmuyor. Personel departmanlarında görev yapan yetkililer genellikle bayan çalışanlara sıcak bakmıyor. Tabii ki bayanların sayıları erkek meslektaşlarına yakın olsa, bu durum daha farklı olabilir. Ayrıca ülkemiz gemilerinde bayanlar sadece zabit olarak gemilerde görev yapıyor. Personel düzeyinde de bayanlar çalışıyor olsa tahmin ediyorum  gemilerde bayanlara daha sık rastlarız.

Kişisel fikrimi söylemek gerekirse ben bayanların gemide çalışmasında bir mahsur görmüyorum. Gemide kadın uğursuzluktur sözüne ise hiç inanmıyorum. Gemide kadın bulunmasını istemeyenler için genellikle bayandan emir almak veya bayana emir vermekte zorlanan kişiler olduğunu düşünüyorum. Yukarıda da belirttiğim gibi bayanlar illa zabit olacak diye bir kural bildiğim kadarı ile yok. Kamarot da olabilirler aşçı da. Ayrıca zabit olarak çalışırken de işini hakkı ile yapıyorsa sorun yaşanacağına inanmıyorum. İşini iyi yapmıyorsa zaten gemiden gönderilir.

Bayanların gemilerde çalışmasının ise en büyük artısı gemideki sosyal ortamın kalitesinin artacak olmasıdır. İnsanlar daha dikkatli konuşup, daha dikkatli hareket etmek zorunda kalacaktır. Zaten erkeklerin bayanlarla çalışmak istememesinin en büyük sebebi de sanıyorum hareketlerini kontrol altına alma zorluğu.

Böyle bir yazı yazıyorken bayanları nasıl denize çekebileceğimiz konusunda da kişisel önerilerimi söylemem gerekiyor. Aslında çok da fazla bu konuda önerim yok, sadece aklıma gelen bir iki fikrimi sizinle paylaşmak istiyorum.

Gemilere daha fazla bayan çekmek için öncelikle okullara daha fazla bayan öğrenci kazandırmak gerekiyor. Eskiden üniversite giriş sınavlarında denizcilik programları için bayan/erkek öğrenci ayrımı vardı. Erkek öğrenci için kontenjan farklıydı, bayan öğrenci için farklı. Örnek vermek gerekirse 40 erkek 5 bayan gibi… Kontenjanlar arasında bu kadar fazla fark olmasının sebebi bayan öğrenci ile erkek öğrenci arasındaki puan farkının açılmasını önlemekti. Şu an herhangi bir bayan / erkek kontenjan ayrımı yok. Gemilere daha fazla bayan kazandırmak için bu cinsiyete göre kontenjan uygulamasının geri getirilmesi gerekiyor. Ayrıca düşük puanlı öğrencinin de girebileceği olasılığına rağmen bayan kontenjan sayısı daha fazla olmalı. Artan kontenjan, gemilerde daha fazla bayan personel anlamına gelir.

Bayanların sadece zabit düzeyinde değil aşçı, kamarot gibi personel düzeyinde de gemilerde çalışılabileceği anlatılmalı. Böylelikle biz gemiadamları belki ev yemeğine hasret çekmez, şöyle lezzetli mantılar kısırlar yeriz.

Özellikle şehir içi yolcu taşımacılığı yapan şirketler gemilerinde görevlendirilmek üzere bayan zabit ve personel istihdam etmeli. Bu yolla genç bayanlar denize daha fazla özendirilebilir.

Denizcilik eğitimi veren kurumların hedefi genellikle erkek adaylardır. Bu kurumlar okullarının tanıtımını yaparlarken kız liselerine de gidip tanıtım yaparlarsa okullarına daha fazla sayıda bayan öğrenci çekebilirler.

Dünyada Gemiadamı kavramı Gemi İnsanı olarak değiştirilmeye çalışılıyorken, ülkemizdeki ilgili otoritelerin bu tür konulara önem vermesi gerektiğini düşünüyorum.

Denizde olan herkese, Allah selamet versin.

YAZAR: Aybars Oruç

Beş farklı deniz eğitim kurumundan mezun olan ve halen Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği alanında yüksek lisansına devam eden Uzakyol Vardiya Mühendisi Aybars Oruç e-MarineEducation.com kurucusudur. Armona Denizcilik'te HSEQ Coordinator olarak görev yapmaktadır. Kurtarma ve konteyner gemileri ile LPG ve aframax tankerlerde çalıştı. eGMDSS ve MarTEL isimli Avrupa Birliği projelerinde "Pilot Kullanıcı" olarak rol aldı. "Gemilerde Yapılan Su Analizleri ve Islah Yöntemleri" isimli bir e-kitap yayınladı. Denizkızı Kongresi, Tall Ships' Races gibi pek çok etkinliğe önemli katkılar sağladı. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası'nın bir projesinde çalışmaları referans olarak kabul edildi. Orta ve yüksek öğretim kurumlarında paneller verdi. Kurucu, yönetici ya da onursal üye unvanları ile denizcilikle alakalı farklı sivil toplum örgütleri içerisinde bulundu. İyi derecede İngilizce ve başlangıç düzeyinde İspanyolca bilen Aybars Oruç liderlik, vücut dili okuma ve kullanma gibi çeşitli kişisel gelişim sertifikalarına sahiptir.

14 Adet Yorum

  1. Eş durumundan dolayı uzun seneler değişik ticari gemilere gitme şansına eriştim.Benim gittiğim senelerde hakikatten gemide bayan uğursuzluk getirir inancı vardı.Hatta gemide problem olduğu zaman benim yüzümden oldu diye espriler yapar dururdum..Aybars oruça kesinlikle katılıyorum..15 yaşında bir kızım var…oda gemilere çok gitti bizimle,,ve o gün bugündür baba mesleğine aşık.Ve şimdi en büyük hedefi denizci olmak..Biz onu bu idealinde sonuna kadar destekliyoruz..Tüm denizcilere allah selamet versin….

  2. Selametle diyelim yazınıza katılımamak mümkün değil hayat tek başına değildir insanlar bayan erkek olarak birbirlerinin eski deyimi ile mütemmim cüzüdürler yani bu günkü deyimi ile birbirlerinin tamamlayıcısıdırlar o halde denizciler niye yarım kalsınlar elbetteki eski dönemlerde bazı sınırlamalar olmuştur ancak günümüzde de o sınırlamaların anlamsızlarına devam etmek akıllıca olmasa gerektir. Bayanların deniz de görev almaya başlamaları ile sektörde bazı sıkıntılar yaşanmamış değildir anca şu da unutulmamalıdır ki her yeni girişim başlangıçta bir takım aksaklıklar yaşar ve bu aksaklıkları zaman içerisinde gidererek olabilecek en iyi performansa ulaşır. Bunun içinde bayanların olabildiğince her seviyede denizde görev almaları denizde yaşamanın eksikliklerinin giderilmesinde pozitif etki yapacaktır. Ancak hemen söylemeliyim ki kıstas sadece bayanlar için değil erkekler içinde gerçekten ” iyi ” olmanın gerekliliğidir. Cinsiyeti önemli olmaksızın İşlerini hakkıyla yapan personel yetiştirilmesi için eliöizden gelen her fedakarlığı yapmalıyız Rüzgarınız kolayına gelsin selametle

  3. Serkan Yorgancıoğlu

    Evet Aybars çarkçım,yazınızı beğeni ile okudum,okurkende yıllarca çalıştığım gemilerdeki zabit eşleri geldi gözümün önüne.Onlar ne güzel ablalarımızdı,uzun süre bir gemi içinde yaşayınca mutlaka arkadaşlık kardeşliğe dönüşüyordu.Acaba şimdi neredeler ne yapıyorlar ?
    Son yıllarda çalıştığım şirketlerde bayan stajyerler de vardı,onlara bakar bunlarda yarın öbürgün zabit olucak ama sanırım gemilerde yapamayacaklar derdim içimden.Ama onlar büyüdüler şimdi zabit oldular ve beraber çalışmaya başladık.Korkulan olmadı benim açımdan,onlar işlerini gayet iyi yapıyorlardı .Personelde gayet uyumluydu.Sorun onların üzerlerindekilerdi devamlı sorunu çakaranlardı.Ve ben anladımki onlarla beraber çalışabilmemiz için biraz daha zamana ihtiyacımız var.
    Şahsi kanaatim sorun yetersiz kalan şirket yöneticilerinde.gemide ne olup bittiğini bilmeden haraket etmeleri.Gemileri sık sık ziyaret edip personelin tamamı ile birebir görüşmeleri gerekmektedir.
    Allah selamet versin.

  4. Yazınızda eskiden uygulanan bayan kontenjanından bahsetmişsiniz. İTÜ Denizcilik Fakültesi ilk bayanları aldığında 1999 yılında belli bir kontenjan koymuştu ancak bu verdiğiniz örnekteki kadar az değildi. Sonraki senelerde ise bu kontenjan arttırıldı ve bir dönemde 30 kadar bayan mezun ettiler. Yani günümüzde piyasada çalışan bayanlar o kadar da az değil ve okullarda okuyan bayan öğrenci sayısı da bahsettiğiniz gibi az değil. Şu an güncel olarak İTÜ Denizcilik Fakültesi’nde toplamda 90 kız öğrenci bulunmaktadır. Erkek öğrenci sayısının 1000 küsür olduğu düşünülürse bu oran az olabilir,ancak piyasa genelinde düşündüğünüzde bu sayı az değildir ve hatta şu an için iyi seviyededir zira günden güne de artmaktadır. Tespitler sunarken biraz daha araştırmanızı öneririm,saygılarımla.

    • Sevgili Aslı,

      Hatırladığım kadarı ile İTÜ Denizcilik Fakültesi 4. sınıf öğrencisisin ve görüşlerini ifade ederken sadece İTÜ Denizcilik Fakültesi’ni dikkate almışsın. Bugün Türkiye’de 70’ye yakın denizcilik lisesi, güverte ya da gemi makineleri programlarında eğitim sunan 10’a yakın MYO, bir o kadar da lisans düzeyinde denizcilik eğitimi veren yüksek öğretim kurumu var. Bunlara ilave olarak çeşitli kursları da sayabiliriz. Yorumun sadece İTÜ Denizcilik Fakültesi’nden ibaret ama Türkiye’de artık sadece İTÜ Denizcilik Fakültesi yok. Bu sebeple daha geniş bir açıdan bakarak araştırmanı öneririm. Anladığım kadarı ile İTÜ Denizcilik Fakültesi için bayan öğrenci sayısı toplam öğrenci sayısında %9’luk bir paya sahip. Zirve Üniversitesi’nde kaç tane, Fatsa MYO’da kaç tane, Van Denizcilik A.M.L.’de kaç tane bayan öğrenci var? Bunların erkek öğrenci sayısına oranı nedir?

      Cinsiyete göre kontenjan uygulamasının bulunduğu dönemlere ait kayıt ne yazık ki elimde şu an yok ama benim hatırladığım bu şekilde. Yanılıyor da olabilir.

      Denizde çalışan bayan sayısının sen daha fazla olduğunu sanıyorum düşünüyorsun. Ancak benim bu köşe yazısını yazmama sebep Avrupa İskan ve Kalkınma Bankası (European Bank of Reconstruction and Development-EBRD)’nın denizde kadın istihdamının arttırılmasına yönelik Türkiye, İngiltere ve İsveç’te gerçekleştirdiği bir proje. Eğer böyle bir proje üzerinde çalışılıyorsa sanıyorum bayanların çok da fazla denizde çalıştığından söz edemeyiz. Ayrıca bayanların denizde çalışma süresini mutlaka dikkate almamız gerekiyor.

      Geçen hafta Salı günü İTÜ Denizcilik Fakültesi’ndeydim. Muhtemelen bu Çarşamba günü de İTÜ Denizcilik Fakültesi’ne geleceğim. Eğer istersen konuyu karşılıklı olarak da tartışabiliriz.

      Selamlar

    • Syn. Aslı Hanım,
      Her ne kadar sadece İstanbul Teknik Üniversitesi’nden örnekle cevap yazmış olsanızda -sanırım- istemeden Aybars Bey’in yazısına destek olmuşsunuz. Zİra makalede %4’lük bir zabit oranından bahsedilmekte. Sizin verdiğiniz bilgiler ışığında hareket edersek; ITU’deki -1000 erkek 90 kız- oranında %4,5 olduğunu görürüz. Selametle.

  5. Merhaba Aybars Bey ,
    Ben Isvec ‘te Chalmers unv. gemi makineleri 1. sinif ögrencisiyim.Denizde kadin etegi yaziniz cok hosuma gitti.Su bir gercek ki deniz yollarinda kadinlarin calismasi mukemmel birsey.2 aylik staj dönemimde gemide tek bayan makine ögrencisi bendim ama personel bayan sayisi toplam 7 idi.Mukemmel bir ortam ; insan kendini evinde gibi hissediyor. Umarim sizin calismalariniz faydali olup Turk makineci bayan arkadaslar gönul rahatligiyla deniz yollarinda calisma fisartlari olur.Bu arada makineci bayan arkadaslarin Turkiye ‘de is bulma imkani var mi ya da su an makine odasinda calisan bayan arkadaslarimiz var mi ?
    Saygilarimla

    • Sevgili Derya,
      Öncelikle çok kaliteli bir okulda eğitim gördüğünü söylemek isterim. Ayrıca yazım hakkındaki değerli görüşlerin için de teşekkür ederim. Makineci arkadaşlar da tıpkı güverteci arkadaşlar gibi kurumsal firmalarda çalışıyorlar. Ben bizzat bir bayan makine zabiti ile çalışmadım ancak çalışan arkadaşlarım mevcut. Tabii bunu gemi için söylüyorum. Kara işletmeleri için zaten çok sayıda firmada görev yapabilirsin.
      Selamlar
      Aybars Oruç

  6. Bence bayan öğrencilerin denizcilik lise ve fakültelerine alınması dahi son derece değerli kaynakların fuzulice israfıdır. Zira çalışabilecekleri toplam süre, bizlerin yarısından dahi daha azdır. (Hamilelik, aile ilişkileri v.s.) Aynı imam hatip okullarında amaçsızca okuyan binlerce kız gibi… Bayanların yapabilecekleri çok güzel meslekler hali hazırda mevcuttur. Öğretmenlik, hemşirelik v.s. Irak’taki işgal bölgelerinde kaçırılan Amerikan bayan askeri personellerinin başlarına gelenleri takip edin lütfen. Keza bunlar cephe gerisindeki personel üstünden gerçekleşmiştir. Gemi her şeyden önce bir kapalı kutudur. Orada insanların sinir harabiyetleri fazlaca olur v.s

  7. gürkan bey iyi söylemiş. Bu iş kadın işi degil heleki türk kadınının işi hiç degil. Bizim kızların yetiştirilme tarzı bozuk baştan. Gemide karşılaşanlar bilirler. Aşırı derecede kaprisli gemideki bayan zabitler. ayrıca her zaman bi ayrımcılık bekliyorlar kendileri için, sanki yarı maaş alıyormuş gibi kayıralım diye bakıyorlar. Ben hiç dogru bulmuyorum bunu. Gereksiz yere okullarda da yer işgal etmeleri Gürkan beyin de dedigi gibi ayrı bir olay.

    • Nasıl bakarsan öyle görürsün demişler. Bozuk bakan bozuk görür. Bozuk zihniyetler bozuk yorum yaparlar.

      • Bizim düzgün bakıyoruz da sayın. watchkeeper .Efenim karşılaştığımız örnekler bozuk stajda kayırılmayı bekleyip manevrada sanki kendi işi değilmiş gibi oradaki babadan farkı olmayan stajer mi ararsınız yada süslenip makyaj yapıp ay canım benlik bişey yoksa ben cıkayım deyip yükleme tahliyede kaçanımı yoksa komut verirken sesi titreyip çıkmayanımı yahut ambar yada tank kapağını dahi kapatmaktan aciz olanları daha da sayabilirim milyonlarca da ! Ne yaptığımızı bilelim ,dediğimizin arkasında duralım lafları kıvırmayalım,laf cambazlığı ,Hele ki küstahlık hiç yapmayalım!

        • gürkan abicim iyi güzel diyosunda öyle kızları başta almıcaklar staja falan seçilerek giriyoruz okullara o kadar.. böyle genel düşünüpte diğer bayan denizcileride kaynatıyosunuz arada. şahsen ben iyi bir gemiye girersem her şeyi yapmaya hazırım saç baş makyajı düşünmemesi gerekiyo bi bayanın gemide çalışmak istiyosa eğer. ayrıca erkeklerin yapabildiği herşeyi bayanlarda yapabilir ayrımcılık yapılmamalı bu konuda..

    • Merhaba;Burada siz değerli deniz severlerin yorumlarını okudum.Bayanlarla ilgili yapılan yorumların bazılarında ,bayanların kaprisli sinirli çekilmez olduklarını okudum ve gerçekten hayretler içinde kaldım.Bu ne zihniyet .Sizin gibi düşünenler sayesinde Türk kadını orta yaşına gelmeden çöküyor siliniyor.Yaklaşık 2 aydır kurs arıyorum gemi adamı olmak istiyorum ve olucam da .Denizi çok sevmeme rağmen 40 yaşında nasip olcak inşallah Ahmet bey kadın işi olan ne açıklamamışsınız pek tarlada çalışmak,çocuk doğurmak,odun taşımak,evde hapsolmak değil mi emin olun gemicilikten daha zor bu saydıklarım ha bide temizlik falan onları saymıyorum rutinleri …
      Kalın sağlıcakla

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Daha fazla Köşe Yazıları
Tartışmasız Değerlendirme

Son yıllarda ülkemizde çok olumsuz bir gelişme oldu. Hangi konuda düşüncelerinizi anlatmaya çalışırsanız, derhal bir tepki görüyorsunuz. Maalesef bu tepkilerin...

Kapat