Menü
Ana Sayfa » Özel Yazılar » LPG/LNG Tankerleri

LPG/LNG Tankerleri

Öncelikle LPG ve LNG terimlerinin açılımlarını söylemekle dersimize başlayalım. LPG, Liquefied Petroleum Gas (Sıvılaştırılmış Petrol Gazı), LNG, Liquefied Natural Gas (Sıvılaştırılmış Doğal Gaz) anlamını taşır. Dünyadaki LPG ve LNG’ye olan ihtiyaç, bu tip gemilerin inşaasına neden olmuştur. Gaz Tankerleri olarak genelleme yapılan LPG ve LNG tankerleri, dünyanın aksine ülkemizdeki denizcilik firmalarınca pek işletilmemekte olup, bunun yerine kimyasal taşımacılık tercih edilmektedir. Ülkemizde LPG taşımacılığı yapan birkaç firma vardır. Bunlara örnek olarak Aygaz‘ı verebiliriz.

Gaz taşımacılığı sektörünün, Türkiye’de yeteri kadar bilinmeyen bir pazar olması ve bu gemilerin “Çok Yüksek Riskli” gemi grubuna girmeleri, yaygınlaşmasının önündeki en büyük engeldir. Bu gemilerde görev yapacak personelin teknik bilgisinin yanı sıra yüksek emniyet bilinci ile donanması gerekir. Aksi halde sonuçları tahmin edilemeyecek kazalar yaşanabilir. Türkiye’deki boğazlardan LPG – LNG tankeri geçme oranı günlük %2 civarındadır. Bu geçen gemiler de olası kazaları önlemek amacıyla genellikle deniz trafiğinin az olduğu gece saatlerinde geçişlerini yaparlar.

Bir LNG Gemisi

Geminin tonajı, taşınacak yük gibi etmenler inşa esnasında gaz tankerlerinin yük taşıma biçimini belirler. Gaz tankerlerinde sıvılaştırılma işlemi üç gruba ayrılır.

1. Tam basınç altında

2. Tam Soğutarak

3. Yarı basınç altında ve soğutarak

Tam Basınç Altında, kargo taşımacılığı yapan gemiler genellikle 4000dwt veya altındaki gemilerdir.

Tam Soğutarak, kargo taşımacılığı yapan gemiler genellikle 10.000 – 100.000dwt arasında gemilerdir.

Yarı Basınç Altında Soğutarak, kargo taşımacılığı yapan gemiler genellikle 4.000 – 10.000dwt arasında gemilerdir.

LPG tankerleri tarafından en çok taşınan yükler propan ve bütandır. LNG tankerleri ise genellikle methan ve ethan taşırlar. Taşınan her gazın sıvılaştırılabilmesi için belirli bir basınç ve sıcaklık değerine ulaşması gerekir. Örneğin methan gazı için -82°C kritik sıcaklık değeridir. Bu sıcaklığın üzerinde methan sıvılaştırılamaz. Methan gazı, -82°C sıcaklığa düştüğünde, 47 bar basınç altında ancak sıvılaştırılabilir.

Gas tankerlerinde R/V (Relief Valve) valfleri vardır. Bu valfler kargo tanklarına bağlıdır. Yükün sıcaklığa bağlı olarak genleşme ya da büzüşmesine göre çalışırlar. Genleşme sonucunda tank içerisindeki gaz, tank içerisindeki basınç belirli bir miktara düşünceye kadar atmosfere verilir. Günümüzde artık bir takım gemilerin ana makineleri LPG ile de çalışabilmektedir. Bu sebeple dışarı atılacak gaz bunun yerine bir LPG tankında toplanarak ana makine için yakıt olarak kullanılır. Taşınan gaz, kargo kompresörleri ile yüklenir veya tahliye edilir.

Gaz tankerlerinin inşaası, işletimi ve denetimi tıpkı diğer tiplerdeki gemilerde olduğu gibi IMO tarafından belirlenmiş kriterlere göre yapılır. 1986 senesinde zorunlu olan IMO International Gas Carrier Code ile şartlar belirlenmiştir ve IMO üyesi ülkelerce uyulması zorunludur. Bu kod aşağıdaki bölümleri kapsar.

1. Yangınla mücadele

2. Taşınan kargonun yakıt olarak kullanılması

3. İnşaa malzemelerinin yapısı

4. Kargo yükleme ve tahliye

5. Gemi emniyeti için gemi inşa şartları

6. Kargo tanklarının yıpranma limitleri

Gaz tankerlerinin tankları çeşitli biçimlerde olabilir. Aşağıdaki resimlerde bu tanklar için birkaç örnek görüyorsunuz.

Spherical Tank
Prismatic Tank
Cylindrical Tank
Double Membrane Tank
Membrane Tank
Semi-Membrane Tank

YAZAR: Aybars Oruç

Beş farklı deniz eğitim kurumundan mezun olan ve halen Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği alanında yüksek lisansına devam eden Uzakyol Vardiya Mühendisi Aybars Oruç e-MarineEducation.com kurucusudur. Armona Denizcilik'te HSEQ Coordinator olarak görev yapmaktadır. Kurtarma ve konteyner gemileri ile LPG ve aframax tankerlerde çalıştı. eGMDSS ve MarTEL isimli Avrupa Birliği projelerinde "Pilot Kullanıcı" olarak rol aldı. "Gemilerde Yapılan Su Analizleri ve Islah Yöntemleri" isimli bir e-kitap yayınladı. Denizkızı Kongresi, Tall Ships' Races gibi pek çok etkinliğe önemli katkılar sağladı. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası'nın bir projesinde çalışmaları referans olarak kabul edildi. Orta ve yüksek öğretim kurumlarında paneller verdi. Kurucu, yönetici ya da onursal üye unvanları ile denizcilikle alakalı farklı sivil toplum örgütleri içerisinde bulundu. İyi derecede İngilizce ve başlangıç düzeyinde İspanyolca bilen Aybars Oruç liderlik, vücut dili okuma ve kullanma gibi çeşitli kişisel gelişim sertifikalarına sahiptir.

6 Adet Yorum

  1. Vehbi Onur Açıkgöz

    LPG / LNG gemilerinde P/V valfleri yoktur. R/V vardır (Relief Valve). P/V valflerinden farkı vakum özelliğinin olmamasıdır. Yani tek yönlü bir valftir. Sadece basınç durumunda tanktaki gazı atmosfere vermektedir. Atmosferden gaz alımı yoktur.

  2. Engin Özdoğan

    Bu tarz gemilerin Gece boğazlardan geçişleri yasaktır. Bknz. Boğaz geçiş tüzüğü.

    • Merhaba,

      LPG tankerinde görev yaptığım 2009/2010 senelerinde boğaz trafiğinin hafiflemesi sebebi ile geçişlerimiz akşam – sabaha karşı olan zaman dilimi içerisinde gerçekleştiriliyordu.

      Saygılarımla

  3. ali_b124’in profil fotoğrafı

    İyi günler, ben de gemi inşaat öğrencisiyim. Acaba eski tip LNG taşıyan gemilerde tanklar nasıl sabitleniyordu. Bu konuda bilgi edinmem gerekiyor da yardımcı olursanız sevinirim.

  4. SEZER DOGDU’in profil fotoğrafı

    Merhabalar, membrane tanklarında iç yüzey diğer tankların iç yüzeyine göre düz değil de dalgalı görünüyor, diğer tanklara istinaden bu şekilde dalgalı yapılmasının amacı nedir ne gibi avantajlar sağlıyor ?

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir